5.1 Algemene uitgangsprincipes

Vorige artikel Volgende artikel

Bij de behandeling van patiënten met eetstoornissen geldt een aantal algemene uitgangsprincipes: stepped care, integrale behandeling en voedingsmanagement.

 

5.1.1 Stepped care

Het principe van stepped care houdt in dat aan een patiënt in eerste instantie de minst belastende, goedkoopste en kortste vorm van behandeling wordt aangeboden die mogelijk is en waarvan effect kan worden verwacht gezien de aard en de ernst van de problematiek. Pas als deze minimale interventie onvoldoende effect heeft, wordt naar een intensievere interventie overgegaan. Dit betekent dus niet dat er altijd met een minimale vorm van behandeling kan worden gestart. Wanneer de ernst van de situatie het vereist, kan er meteen een meer intensieve behandeling nodig zijn. Voor patiënten met anorexia nervosa geldt met name brede consensus is dat de lagere niveaus van stepped care niet toegepast moeten worden. De complexiteit van het ziektebeeld naast het ontbreken van vroege indicatoren voor behandelingssucces vragen om een specialistische benadering (Dalle Grave, R. e.a. 2000; Wilson, G. 2000).

 

5.1.2 Integrale behandeling

Uitgangspunt van elke eetstoornisbehandeling is dat er aandacht is voor de verschillende aspecten van de stoornis. Dat betekent dat de behandeling zich richt op het eetgedrag, het lichaamsgewicht, de lichaamsbeleving, maar ook op algemene psychologische problemen zoals onzekerheid, perfectionisme en trauma’s, en op problemen in het systeem en het sociaal-maatschappelijk functioneren.

 

5.1.3 Voedingsmanagement

Een van de behandeldoelen bij eetstoornissen is normaliseren van het eetpatroon. Normale gezonde voeding houdt in dat de patiënt een evenwichtige voeding krijgt die voorziet in de behoefte aan macro- en micronutriënten. Hierbij dient er rekening mee gehouden te worden dat deze voeding voldoet aan de specifieke behoefte en tevens bijdraagt aan de gezondheid, zowel in het heden als in de toekomst (preventie van ziekten). Bij eetstoornissen betekent gezonde voeding ook dat er regelmaat (structuur) en voldoende variatie in het eetpatroon zit, dat producten niet vermeden worden en dat er niet op een rigide manier met eten wordt omgegaan. Om patiënten te motiveren tot veranderen van hun eetgedrag is voedingsmanagement een belangrijk hulpmiddel. Voedingsmanagement is het geven van voorlichting over voeding, eetgedrag en voedingsgerelateerde onderwerpen en over de gevolgen van een eetstoornis voor het lichaam. Het helpt de patiënt zich bewust te worden van het afwijkende eetpatroon en/of de irreële gedachten omtrent voeding en gewicht. Voedingsmanagement wordt gecontinueerd tot de patiënt een normaal eetpatroon heeft ontwikkeld en weet te behouden. Een eetdagboek kan een hulpmiddel bij voedingsmanagement zijn.

 

Doelen van voedingsmanagement zijn:

  • herstel van een slechte voedingstoestand aan de hand van een voeding met voldoende energie en voedingsstoffen om de bestaande tekorten op te heffen
  • toename van gewicht tot een gezond lichaamsgewicht of stabilisatie daarvan
  • normaliseren van het eetpatroon met daarin uitbreiding en variatie in het aantal en soort voedingsmiddelen (onder een normaal eetpatroon verstaan we een voeding volgens de richtlijnen gezonde voeding)
  • stoppen met compensatiegedrag (zoals braken, laxeren, vasten, overmatig bewegen)
  • bewerken van de irrationele gedachten die gerelateerd zijn aan voeding.

     

  • In de diagnostische fase vindt er beoordeling plaats van het eetpatroon, het eetgedrag en de voedingstoestand. Dit gebeurt aan de hand van een gedetailleerde voedingsanamnese waarbij ook aandacht besteed wordt aan compensatiegedrag, gewichtsverloop en gedachten over voeding. Met behulp van de voedingsanamnese en een energiebehoefteberekening worden in samenspraak met de patiënt de energiebehoefte en het individuele voedingsadvies, dat voldoet aan de richtlijnen gezonde voeding, vastgesteld.
    Omdat er vaak irrationele gedachten zijn over voeding en gewicht is psycho-educatie over voedingsgewoonten, eetpatronen, werking van het maagdarmstelsel, energiebehoefte, maar ook over de gevolgen van vasten, braken, laxeren of ander compensatiegedrag en eetbuien belangrijk.
    De onderbouwing van voedingsmanagement is tot nu toe practice-based.

     

    Aanbeveling

    De werkgroep beveelt aan om patiënten met eetstoornissen te behandelen volgens het stepped care principe, maar bij patiënten met anorexia nervosa de lagere niveaus van stepped care over te slaan.

    De werkgroep beveelt aan om patiënten met eetstoornissen integraal te behandelen. Dit betekent dat de behandeling zich richt op eetgedrag, lichaamsgewicht en lichaamsbeleving, maar ook op algemene psychologische problemen zoals onzekerheid, perfectionisme en trauma’s, en op problemen in het systeem en het sociaal-maatschappelijk functioneren.

    De werkgroep beveelt aan om bij patiënten met eetstoornissen voedingsmanagement in de behandeling op te nemen.

    Literatuur

    Dalle Grave, R., V. Ricca, T. Todesco. (2000). The Stepped-care approach in anarexia nervosa en bulimia nervosa: Progress and problems.
    Wilson, G.T., K.L. Loeb, K.M. Vitousek (2000) Stepped care treatment for eating disorders. Journal of Consulting and Clinical Psychology, vol 68, no 4, 564-572.